GESPREK MET JANUS ARCHIE

GESPREK MET JANUS ARCHIE

Redactie

Janus Archie heeft de liefde voor het paard in zich. Dit uit zich in de verschillende functies die hij beoefent. In Waregem is hij Sporttechnisch coördinator van Sport Vlaanderen. De jonge talenten uit de paardensport kunnen op hem rekenen als Chef d’Equipe en bondscoach van het Belgische jeugdeventingteam. Bij de Koninklijke Waregemse Koersvereniging is Janus al sinds 2019 terreinverantwoordelijke of zoals dit in het Engels zo mooi heet: ‘Clerk of the Course’. Een job vaak achter de schermen, maar van het allergrootste belang. Hoog tijd voor een kennismaking.

Hoe ben je in de sport terecht gekomen?

Toen ik 11 jaar was, heb ik in Waregem mijn eerste rijlessen gekregen. Voordien speelde ik basketbal, maar toen ik meekwam met mijn zus, wou ik na haar les ook meteen leren paardrijden. Voordien dacht ik dat dit voor meisjes was, maar na het zien van één les was ik meteen verkocht. Dit wilde ik ook doen. Na drie jaar les volgen in Waregem, kwam er een eigen pony bij de grootouders. Toen begon ik deel te nemen aan enkele wedstrijden om op 18-jarige leeftijd terug te keren naar Waregem om meteen rijles te geven.

Welke discipline uit de paardensport trok je het meeste aan?

In het begin was dit jumping, maar al heel vlug kreeg ik in eventing de meeste interesse. Het is een complete sport met het galopperen, de snelheid en het nemen van de hindernissen. Zo kwamen we hier in Waregem al vlug uit bij de passie voor de koers. Via videocassettes van vroegere Waregem Koerse-edities vergeleek ik de springtechnieken van paarden en de houding van de jockeys. Hoe rijdt een jockey naar een haag en hoe kan je dit toepassen in de eventingwereld? Het mengen van deze verschillende disciplines vind ik heel interessant.

Herinner je je nog je eerste Waregem Koerse?

Ik was 18 jaar, dus dat moet zo’n goeie 20 jaar geleden zijn. Dit was nog onder de vleugels van Tom Ryckewaert die toen terreinverantwoordelijke was. Daarna stond deze hoogdag jaarlijks in mijn agenda. Via Tom groeide mijn interesse nog meer in de hindernissen en in het bouwen van parcours. Zo, kon ik ook veel bijleren.

Wat is de taak van een terreinverantwoordelijke?

Ik bepaal hoe doorheen het jaar de bodem van de renbaan onderhouden wordt. En dit met als doel dat de grasmat op Waregem Koerse er in ideale omstandigheden bijligt. Dit gaat vooral over de besproeiing, het maaien, de lengte van het gras, het opnieuw inzaaien, het luchtgeven aan de bodem, bemesten… Dit gebeurt in samenspraak met Jurgen Vanhamme die mee het onderhoud van de hippodroom doet.

Daarnaast ben ik verantwoordelijk voor het klaarmaken van de hindernissen. De hagen staan er bijna allemaal het ganse jaar door. We moeten ervoor zorgen dat de hagen volledig veilig blijven voor de paarden. De houten balken van vroeger werden vervangen door indrukbare kunststofbalken. Op die manier kunnen kwetsuren bij de paarden vermeden worden. Eigenlijk moet ik de hindernissen bekijken als een paard. Als je naar een hindernis wandelt, moet het duidelijk zijn hoe die hindernis gesprongen moet worden. De balken die de afzet bepalen zijn van groot belang voor het paard om de sprong in te schatten. Mijn groot doel is dat we een spannende, spectaculaire koers hebben, maar zonder valpartijen. Het paard moet tussen de jockey en de grond blijven.

Hoe wordt het terrein doorheen het jaar onderhouden?

Na Waregem Koerse wordt de staat van de grond geanalyseerd. Dan wordt er gekeken of er structurele grondwerken moeten gebeuren. Moet de bodem in de bocht of bij een hindernis opnieuw genivelleerd worden? Er wordt ook opnieuw gezaaid in het najaar. Ook de hagen worden opnieuw onder handen genomen. Vanaf het voorjaar beginnen we met het bemesten en we onderhouden al heel vroeg het gras. De gekende Engelse parcoursbouwer James Willis zei ooit eens ‘Je moet je gras trainen’. Dan is het beter om enkel de topjes van het gras te maaien. Als je dit vaak doet, gaat het gras beter rechtop staan. Zo heb je een betere grasmat dan dat je het heel kort zou maaien.

Op welk moment beginnen jullie met de opbouw van de hindernissen zelf?

Vervangingen van een grondbalk kan gebeuren doorheen het jaar, maar het plaatsen van de ‘wings’ aan de zijkanten en het koersklaar maken van de hagen gebeurt een goeie maand voor de meeting. De bedoeling is dat de piste en de hindernissen volledig klaar zijn op maandagmiddag. Een dag voordien kunnen de paarden immers de Ierse Berm en de haag ernaast testen.

Doorheen het jaar is de Gaverbeek slechts een goeie meter breed.

Ja, en op de koersdag zelf is ze met de haag erbij meer dan zeven meter. Maar de beek zelf wordt aangevuld met water waarbij het veiligheidsaspect van het grootste belang is. Als een paard water of een gracht ziet, weet een paard niet hoe diep het is. Maar door het optisch element weten ze dat ze zich moeten rekken om over het brede water te geraken. Als een paard die sprong fout zou inschatten en te vroeg landt, dan komt hij terecht op een licht hellende bodem waardoor hij zich niet kan kwetsen. Het is spectaculair, maar het moet in de eerste plaats veilig zijn voor het paard.

Welke hindernissen zijn voor jou de belangrijkste?

Omwille van de positionering in het parcours vind ik de lijn voorbij de tribune belangrijk. Van de Rail-Ditch and Fence naar de Ierse Berm en dan naar de Gaverbeek. Dit zijn toch wel de drie moeilijkste hindernissen. De eerste omwille van zijn hoogte en zijn breedte, de Ierse Berm door de eigenheid van de hindernis: het op- en het afspringen en Gaverbeek is toch wel een heel spectaculaire sprong. De hippodroom is er zelfs naar vernoemd. De Gaverbeek is eigen aan Waregem! En de tweede sprong over de Gaverbeek is in de Grote Steeple toch wel van groot belang. Wie nog fris zit, kan naar voren komen, maar als die sprong minder is, dan zal het niet meer lukken om te winnen.

Die Grote Steeple en zijn hindernissen blijven doorheen de jaren steeds diervriendelijker worden.

Ja, dit is het belangrijkste aandachtspunt en onze basis is het uitwerken van aanpassingen. Zo bestaat de grondlijn van de hindernis, de voetbalk zeg maar, uit een indrukbare kunststof. Er ligt ook geen boomstam meer zoals vele jaren terug nog het geval was. Ook de wings aan de hindernissen zijn gemaakt uit pvc. De controle van de hagen is van belang zodat er geen te dikke stammen inzitten. De paarden kennen hun job en weten dat ze door de hagen mogen springen. Het is onze job om ervoor te zorgen dat ze niet tegen een groene muur moeten springen. Ze moeten het gevoel krijgen dat ze de hindernis kunnen en willen overwinnen. De hindernissen zijn redelijk groot in Waregem, maar het is van belang dat er niet plots een kleinere tussen zit, want dan zouden de paarden net deze kunnen onderschatten. Een goeie balans in het parcours is dus van groot belang.

Maar ook naast de renbaan verdient de opvolging van de paarden alle aandacht. Er is een heel constructieve samenwerking met de universiteit van Gent die de deelnemers beoordeelt. Zij controleren of de paarden in goeie gezondheid verkeren om aan de koersen deel te nemen. Dit is een vorm van blessurepreventie. Op basis van hun objectieve mening wordt een paard al dan niet toegelaten om te starten. Op dat gebied is Waregem een voorloper in heel Europa.

We mogen daar trots op zijn, want de veiligheid voor de paarden is voor Waregem Koerse van het grootste belang. Het moet een spectaculaire dag zijn, maar vooral een paardvriendelijke dag. Elke paardenmens houdt van paarden, dus voor de paarden moet het ook een plezante en een veilige dag zijn. Een paard dat het niet leuk vindt om over een hindernis te springen, zal het ook niet doen.

In 2019 hadden we misschien wel de warmste editie. De jaren voordien was het ook al een paar keer puffen voor het publiek. Hoe ervaren de paarden de hitte en welke oplossingen zijn er hiervoor?

Voor de paarden plaatsen we grote ventilatoren waarbij er koud water verneveld wordt. Het grote voordeel van een paard is dat als zijn lichaam opwarmt, het ook heel snel weer kan afkoelen. Daarnaast plaatsen we aan de finish ook emmers water die we meteen na hun aankomst over hen kunnen uitgieten. Dit ziet er misschien brutaal uit, maar voor de paarden is dat de ideale manier om af te koelen en je ziet dat ze daarvan genieten. Ook een heel belangrijk gegeven in het afkoelen van de paarden is de temperatuur in de stallen. Door de frisse lucht, de ventilator en de grote schaduwruimte is de temperatuur daar wel 10 graden koeler. Het is een luxe dat de paarden dan op die plaats door hun lads worden in- en uitgestapt.

Als alle voorbereidingen getroffen zijn, kunnen we starten met de grote dinsdag. Hoe verloopt die dag voor jou?

Voor die dag heb ik een draaiboek samengesteld waarbij alles van wat er moet gebeuren tot op de minuut beschreven wordt. Daarbij is er ook een back-uppersoon die bij onvoorziene omstandigheden taken kan overnemen. Alles is getimed: wanneer de paarden op de piste komen, wanneer poorten afgesloten moet worden, het regelen van de opwarming bij de drafpaarden, de volbloeden die op het exacte moment de baan moeten opkomen. Ik sta in verbinding met mijn team dat verspreid is over het hele parcours. Op die manier kunnen we bij onvoorziene omstandigheden zo vlug mogelijk de beste beslissing nemen.

En een logische vraag tot slot: wanneer is Waregem Koerse voor jou geslaagd?

Als alle paarden gelukkig terug op stal staan. Een paard komt met dit gelukkig gevoel uit zijn koers als de hindernissen duidelijk zijn. Als de paarden, maar ook de jockeys, met dat goeie gevoel de finish bereiken, dan is mijn doel bereikt. En als de beste dan nog wint, dan is het helemaal geslaagd.